Başlangıç Rehberi
İş sağlığı ve güvenliği sisteminin doğru kurulması için önce bu sekiz sorunun işyerinize özgü karşılığını netleştirin.
Önce işyerinin fiilî ana faaliyeti, NACE kodu ve tehlike sınıfı doğrulanmalı; çalışan sayısı, vardiyalar, ekipmanlar, kimyasallar ve özel çalışma biçimleri belirlenmelidir. Ardından risk değerlendirmesi, İSG profesyoneli görevlendirmeleri, sağlık gözetimi, eğitimler, acil durum planı ve gerekli periyodik kontroller birlikte planlanmalıdır.
Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB), Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir hizmet kuruluşudur. İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerektiğinde diğer sağlık personeli hizmetlerinin planlanmasına ve yürütülmesine destek olur. OSGB’den hizmet alınması, işverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
6331 sayılı Kanunun ilgili hükümleri kapsamındaki işyerlerinde görevlendirme yükümlülüğü bulunur. Kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için de bu yükümlülük 31 Aralık 2024 sonrasında yürürlüktedir. Hizmet; uygun belgeli çalışan görevlendirilerek, yetkili OSGB veya ÇASMER’den alınarak ya da mevzuatın izin verdiği özel yöntemlerle yürütülebilir.
NACE kodu işyerinin ana faaliyetini, buna bağlı tehlike sınıfı ise birçok İSG yükümlülüğünün kapsam ve yoğunluğunu etkiler. Profesyonel çalışma süreleri, eğitim süreleri ve yenileme aralıkları ile bazı sağlık ve acil durum gereklilikleri bu sınıfa göre değişebilir. Kayıt ile fiilî faaliyet uyumlu olmalıdır.
Evet. İşveren, işyerinde risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Çalışma alanı, ekipman, kimyasal, iş organizasyonu, özel çalışan grupları ve dışarıdan hizmet verenlerin etkileri birlikte ele alınmalı; belirlenen tedbirler sorumlu ve termin bilgileriyle izlenmelidir.
Hayır. İşyerinin risklerine göre muhtemel acil durumlar belirlenmeli; önleme ve sınırlandırma tedbirleri, tahliye düzeni, toplanma alanları, iletişim yöntemi ve destek ekipleri planlanmalıdır. Çalışanlar bilgilendirilmeli, tatbikatlar yapılmalı ve sonuçlara göre plan geliştirilmelidir.
Eğitim işe başlamadan önce iş ve işyerine özgü riskleri kapsayacak biçimde başlatılır; iş, ekipman, teknoloji veya görev değişikliklerinde yenilenir. Bakanlığın güncel açıklamasına göre temel eğitimler az tehlikeli işyerlerinde en az 8, tehlikeli işyerlerinde 12 ve çok tehlikeli işyerlerinde 16 ders saati olarak planlanır; tekrar aralıkları sırasıyla en geç üç, iki ve bir yıldır.
Çalışanın yapacağı işe uygunluğunun değerlendirilmesini, işe giriş ve periyodik muayeneleri ve işyeri risklerine göre gerekli tetkiklerin planlanmasını kapsar. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan çalışan işe başlatılamaz. Muayene kapsamı ve tekrar zamanı, mevzuat ile işyeri hekiminin risk temelli değerlendirmesine göre belirlenir.